Plasmodium vivax

Plasmodium vivax (Grassi et Feletti, 1890) – Zarodziec ruchliwy. Występowanie. Pierwotniak pasożytujący w wątrobie w hepatocytach, komórkach siateczki i śródbłonkowych oraz krwinkach czerwonych krwi obwodowej. Występuje w 90 krajach między 60° północnej szerokości geograficznej a 30° południowej szerokości geograficznej, a więc w Afryce, Azji, na Wyspach Oceanii i Karaibach, a także – w Ameryce Środkowej i Południowej w Europie spotyka się głównie w Grecji i Turcji. W Polsce wykrywa się przypadki zarażeń zawlekanych z Afryki (67%), Azji (21%) i innych obszarów endemicznych, na których od 1972 r. do chwili obecnej obserwuje się 2-3-krotny wzrost prewalencji P. vivax . Oblicza się (ŚOZ), że ok. 2 mld ludzi przebyło zimnicę, w każdym roku zaś jest 300-500 min nowych przypadków tej choroby, wywoływanej w większości (80-95%) przez P. vi- vax i P. falciparum 1,5-2,7 min ludzi, w tym 1 min dzieci poniżej 5. rż., umiera rocznie na zimnicę.

Budowa i rozwój. W rozwoju Plasmodium występuje przemiana pokoleń (ryc. 3.35) pokolenie bezpłciowe (schizogonia) wykształca się w ustroju człowieka, zaś płciowe (sporogonia) w organizmie samicy komara widliszka – Anopheles maculi- pennis,A. ąuadrimaculatus, A. gambicie (najważniejszy żywiciel w Afryce tropikalnej) – w granicach temperatur 16°-35°C obniżenie temperatury otoczenia, doprowadzające do odrętwienia anabiotycznego komara, nie zabija pasożyta, lecz hamuje jego rozwój (ryc. 1.11). Podczas ssania krwi samica komara wprowadza przez skórę ze śliną sporozoity (14 x 14 x 1 pm), które z krwią (w ciągu kilku-kilkunastu minut) przedostają się do wątroby zajmując hepatocyty oraz makrofagi, w których następuje w ciągu 1-3 tyg. dalszy ich rozwój (schizogonia pozakrwinkowa). Sporozoity stają się okrągłe lub owalne i wytwarzają postacie pierścienia, a następnie schizonta właściwego, o wymiarach 40-60 pm. Schizont dzieląc się wielokrotnie, rozpada się na merozoity, które zarażają następne hepatocyty i makrofagi, po dalszych zaś podziałach także krwinki czerwone – rozpoczyna się schizogonia krwinkowa przed wniknięciem do krwinek wytwarza się z jednego schizonta ok. 10 tys. merozoitów. Trzeba dodać, że część merozoitów pozostaje, jako postacie hipnozoitów (o zmniejszonej aktywności), w wątrobie, która wówczas stanowi rezerwuar pasożyta w ustroju człowieka.

Leave a Reply